Yerel Mimarlık Nasıl Gelişir?

Yerel mimarlığın gelişmesinin tasarım ve üretim pratiklerindeki aktörlerin çok boyutlu iş birliği ile mümkün olduğunu söylemek yerinde olacaktır. Burada bahsedilen yerellik konusu mimarlığın yerelleşmesini amaçlarken bunu icra eden yerel mimarların da gelişmesi idealini taşımaktadır. Bugünün iletişim, ulaşım ve teknolojinin yüksek hızlı dünyasında naif bir hayal gibi algılansa da aslında kenti ve kentin küçük ölçekli yapılarını yerel mimarlar geliştirmiştir. Gitgide büyüyen ve metropolleşen İzmir gibi kentlerde tabi ki katkısız bir yerel mimarlığın ve mimarların söz sahibi olması olanağı uzak bir hayaldir, lakin bu anlamda bir duruş da gereklidir.

Mahalle veya sokak ölçeğindeki yapıların kalitesinin yaşamımıza katkı koyma potansiyeli gittiğimiz AVM veya plazadan daha çoktur. Yere özgü mimarlık, mimar orada yaşamasa bile her mimarın tasarım yapacağı yeri tanıyarak ve anlayarak gerçekleştirebileceği bir duyarlılıkla başarıya ulaşabilir. Bu duyarlılığın tüm yapı üretimine yansıması ve niteliğin yükselmesi ancak orada yaşayanların üretimiyle mümkün olabilmektedir.

Bu üretim de çok boyutlu ele alınmalıdır; tasarlayan, inşa eden, yaşayan- yapıyı kullanan, idari kararları alan tüm mekanizmaların iş birliği gereklidir.

İzmir gibi bir iklimde tümüyle cam bir gökdelenin nasıl olabileceği ile 80cmx120cm pencerenin denizliğindeki su yalıtım detayının bu iklimdeki standardı yine bu yerel mimarlık kültürü ile çözümlenebilir.

Bu noktadaki en ciddi soru işaretini ise yönetmelikte aramak gerekiyor. Üst yönetmeliğin kısıtları yerelde yapılan mimarlığın gelişmesi için çok da esnek değil. Çatı, cephe ve yapılara kot verilmesi gibi konularındaki esnekliğin balkon, teras vb. elemanlarda olmaması İzmir için yönetmeliğin yerel mimarlığı desteklemediği anlamını taşıyor.

Sonuç olarak kenti ve yapıları nitelikli hale getirmek yurt dışından veya İstanbul’dan mimar ithal ederek ancak bir yere kadar mümkün olabilir ki o da ithal ettiğiniz mimarın niteliğine bağlıdır.

Uzun vadede kalıcı bir sonuç alabilmenin yolu kentinize özgü nitelikli bir yerelliği inşa edebilmenize ve o da yerel aktörleri desteklemenize bağlıdır.

Bunu inşa edemediğimiz sürece farklı iklimlere, farklı inşa bilgisine, farklı sosyal yapılara sahip şehirlerde hep aynı mimari ile karşılaşmaya şaşırmamamız gerekir.

Orhan ERSAN

Y.Mimar

İkiartıbir Mimarlık