Büyük Ölçekli Kentsel Dönüşüm Projelerinin Zorunlu Hale Gelmesinin Nedenleri

Kentsel dönüşüm ülkemizde yeniden gündemin merkezinde. Artış gösteren deprem riski, ekonomik ömrünü tamamlayan yapı stoku ve yükselen inşaat maliyetleri, dönüşüm projelerini artık bir tercih değil zorunluluk haline getiriyor.

Büyük Ölçekli Kentsel Yenileme Projeleri Mimari ve Tasarım Koordinasyon Yöneticisi Mimar Işıl Yıldız’a göre, söz konusu sürecin başarısı doğru ölçek, doğru planlama ve bütüncül bir yaklaşımdan geçiyor.

YAPI STOĞUNUN BÜYÜK KISMI EKONOMİK ÖMRÜNÜ TAMAMLADI

Kentsel dönüşümün yeniden hız kazanmasının temel nedeninin mevcut yapı stoku olduğuna değinen Yıldız, Türkiye’deki binaların önemli bir bölümünün ekonomik ömrünü tamamladığını belirtiyor. Deprem gerçeğinin yanı sıra şehirlerin artış gösteren altyapı yükü ve yükselen inşaat maliyetleri, dönüşümü ertelenemez bir noktaya taşıyor.

Ancak Yıldız’a göre asıl kritik konu, dönüşümün hangi ölçekte ele alındığı: “Süreç doğru ölçek ve planlama ile yönetilmezse, uzun vadede yeni sorun alanları oluşturabilir.”

PARSEL BAZLI DÖNÜŞÜM NEDEN YETERLİ DEĞİL?

Son senelerde yaygınlaşan parsel bazlı dönüşüm uygulamaları kısa vadede çözüm üretse de, uzun vadede şehircilik açısından ciddi sorunlara neden olabiliyor. Altyapı kapasitesi, ulaşım yoğunluğu, otopark ihtiyacı ve sosyal donatı eksiklikleri bu modelin en zayıf halkaları arasında bulunuyor.

Buna karşılık büyük ölçekli kentsel yenileme projeleri, bölgeyi bir bütün şeklinde ele alarak planlama imkânı sunuyor. Yol genişliklerinden yeşil alan oranına, sosyal donatı alanlarından teknik altyapıya kadar tüm başlıklar eş zamanlı şekilde planlanabiliyor. Bu da sürdürülebilir ve dengeli bir şehir dokusu oluşturulmasına katkı sağlıyor.

YATIRIMCI AÇISINDAN DAHA ÖNGÖRÜLEBİLİR MODEL

Büyük ölçekli projelerin yatırımcı açısından da önemli avantajlar sunduğunu dile getiren Yıldız, maliyetlerin daha öngörülebilir hale geldiğini ifade ediyor. Altyapı ve çevre düzenlemesinin baştan planlanması, projenin uzun vadeli değerini korumasını sağlıyor.

Söz konusu bu durum, yatırımcı için daha güvenli ve sürdürülebilir bir model anlamına geliyor. Plansız yoğunluk artışının önüne geçilmesi, projenin piyasa değerini orta ve uzun vadede destekleyen temel unsurlar arasında gösteriliyor.

MİMARİ TASARIM SADECE ESTETİK DEĞİL

Kentsel dönüşüm projelerinde mimari tasarımın rolü sadece estetikle sınırlı değil. Doğru tasarlanan bir proje hem ekonomik hem de sosyal başarıyı doğrudan etkiliyor.

Metrekare verimliliğinin artırılması, yaşam kalitesinin yükseltilmesi, doğal ışık kullanımı, enerji verimliliği ve sosyal alan kurgusu gibi unsurlar, söz konusu projenin hem kullanıcı memnuniyetini hem de ticari değerini belirliyor.

EN KRİTİK BAŞLIK UZLAŞMA SÜRECİ

Sahada en sık karşılaşılan sorunların başında hak sahipleriyle yürütülen uzlaşma süreci geliyor. Beklentilerle teknik ve ekonomik gerçekler her zaman örtüşmeyebiliyor.

Bu noktada şeffaf iletişim ve gerçekçi planlama da belirleyici oluyor. Sürecin doğru yönetilmemesi, projelerin gecikmesine hatta tamamen durmasına sebep olabiliyor.

YEREL YÖNETİMLER SÜRECİN MERKEZİNDE

Büyük ölçekli projelerde yerel yönetimlerin rolü daha da önem kazanıyor. Planlama, imar düzenlemeleri ve uygulama süreçlerinde belediyelerin yönlendirici ve koordine edici rolü dönüşümün hızını da doğrudan etkiliyor. Merkezi ve yerel yönetimlerin eşgüdüm içinde çalışması, dönüşüm projelerinin sağlıklı ilerlemesi açısından kritik önemde.

GELECEĞİN DÖNÜŞÜM MODELİ

Önümüzdeki dönemde ada ve bölge bazlı, etaplar halinde ilerleyen projelerin daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.

Enerji verimliliği, yüksek yeşil alan oranı ve güçlü sosyal donatı kurgusu artık yeni nesil dönüşüm projelerinin vazgeçilmez unsurları arasında bulunuyor.

Hak sahiplerine de önemli bir uyarılar yapan Mimar Işıl Yıldız, sürecin yalnızca kısa vadeli kazanç üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Doğru planlanmış bir dönüşümün, güvenli bir yaşam alanı sunarken aynı zamanda uzun vadede değerini koruyan bir mülk anlamına geldiğini vurguluyor.

Kentsel dönüşümde yeni dönem, sadece binaları yenilemeyi değil; şehirleri bütüncül, sürdürülebilir ve yaşanabilir bir yapıya kavuşturmayı hedefliyor.